Gelecek birçok belirsizlik ile dolu iken plan yapmak gerçekten zordur. Buna rağmen, sanayi ve teknolojide öne çıkmış birçok ülke uzun bir zamandan beri stratejik planlama ile uğraşmaktadırlar. Örneğin, Japonya'da 200 yıllık, Amerika Birleşik Devletlerinde 25 ila 50 yıllık planlar yapılmakta ve tartışılmaktadır. Türkiye şartlarında ise, birçok şirket gerçek anlamda yıllık bütçe ve iş planı dahi yap(a)mamaktadır. Planlama, gelecekle uğraşır. Geleceğin tasarımı sözkonusu olduğunda, gerek bireylerin gerekse kurumların geleceklerinin kendi isteklerine uygun olarak belirlenmesinin ön şartı olarak Vizyon kavramının iyi bilinmesi ve sanal gerçeklikle uygulanabilir bir vizyon arasındaki farkın iyi anlaşılması gerektiğini düşünüyoruz.

Bu sebeple, burada, Vizyon kavramını irdelemeye ve yine çok önemli bir kavram olan Misyon ile ilişkisine değinmeye çalışacağız.

Vizyon Nedir ?

• Bir kişi ya da kurumun, gelecekteki geniş bir zaman dilimi içinde ulaşmaya çalıştığı koşulların zihinsel bir tasarımı ve bu tasarımın yaratılması için gerekli şartlardır.
• Organizasyon, kurum kültürü, iş ortamı, teknoloji vb. kavramların gelecekteki tasarlanmış halidir.
• Organizasyon içinde iletişim halinde bulunan, geleceğe ilişkin yeni ve ulaşılmaya çalışılan bir gerçekliğin ifade tarzıdır.

Vizyon Ne Değildir ?

• Gelecekle ilgili olmasına rağmen kehanet değildir.
• Misyon değildir. Misyon amacı ortaya koyar, fakat yönü göstermez.
• Gerçek değildir. "Muhtemel", "arzu edilen" gelecektir. Spekülasyonlar, varsayımlar ve değer yargıları ile doludur.
• Doğru veya yanlış değildir. İyi veya kötü, daha az veya çok akılcı, emin veya riskli olabilir.
• Durağan, her zaman için tek değildir. Dinamik bir süreçtir.
• Bir eylem sınırlaması değildir. Tam tersine, işletmenin enerjisini belli bir yöne sevk edicidir.

• Vizyon, stratejik planlamanın öğelerini (misyon ve felsefe, hedef ve amaçlar, strateji ve aksiyon planları, organizasyon yapısı ve kültür gibi) yönlendirici ve bütünleştirici bir mekanizma olarak gereklidir.
• Vizyon, kurumların liderleri tarafından geliştirilir ve kurumun düşünce ve eylemlerinin, kabul görmüş stratejiler içinde yoğunlaştırılması ile herkesin aynı "hedef" doğrultusunda yürümesi sağlanır.

• İnsanların, kuruma bağlılığını arttırır ve onları harekete geçirir.
• Çalışanların hayatına anlam katar.
• Mükemmellikle ilgili bir standart oluşturur.
• Bugün ile yarın arasında bir köprüdür ve daha iyi yarınlar için, tüm çalışanların paylaştığı bir vizyona sahip olmak önemlidir.

Güçlü ve Dönüştürücü Vizyonların Özellikleri Nelerdir ?

• İlgili olduğu kuruluşa ve o ana uygun olmalı.
• Yüksek idealleri, mükemmeli yansıtmalı.
• Amacı ve hedefi ortaya koymalı.
• Çalışanlara şevk vermeli, onların bağlılığını arttırmalı.
• Doğru ifade edilmeli ve kolay anlaşılmalı.
• İşletmenin ne için faaliyet gösterdiğini ve neler başarabileceğini yansıtmalı.
• Hırslı olmalı, çünkü işletmenin ufuklarını genişletmeyi temsil etmektedir.

Misyon ile Vizyon'un İlişkisi Nedir ?

Misyon, stratejik planlamanın bir öğesidir.

Misyon, genel hatları ile bir kuruluşun varoluş sebebinin ve yerine getirdiği fonksiyonun sözkonusu kuruluşun yöneticileri tarafından yapılan kısa bir tanımıdır. "İşimiz nedir, ne olacaktır, ne olmalıdır" sorularına cevap olarak mevcut ve potansiyel işlerde gerçekleştirilmek istenen gelişmenin öz olarak ifadesidir.

Amacın belirlenmesinde, hitap edilen pazarlar, sunulan ürünler ve hizmetler, büyüme ve ürün çeşitlendirme sahaları, kuruluşun kapasite, rekabet gücü ve kaynakları dikkate alınmalıdır. Amaç, kuruluşa yön verecek kadar açık ve seçik yazılmalı, ancak görüş açısını daraltmayacak kadar genel olmalıdır.

Kuruluş amacının kısa ve öz olarak ortaya koyduğu durum ve yön, stratejik planlama ve yönetim çalışmalarının başlangıç noktasıdır. Bu noktadan hareketle, kuruluş hedeflerini oluşturmak ve bu hedefleri yıl yıl sayısal, parasal ve zaman açısından boyutlandırmak, uzun vadeli stratejik planlamanın temel yöntemidir.

Ancak bu yöntemin uygulanmasında, mevcut durumdan hareketle belli bir yöne adım adım geliştirilen, somut çevre kısıtlamalarına bağlı kalan ve genel kabul görmüş performans kriterlerini ileriki birkaç yıla ekstrapole eden bir yaklaşımdan kaçınılmalıdır.

Buna karşılık, iş alanlarında önemli değişiklikleri yapmak, daha geniş bir ufuk yaratmak, ileriye dönük yeni düşüncelerle sınırları zorlamak, özet bir deyişle geleceğe Stratejik Sıçrama sağlamak, öncelikle varış noktasına dönük niyet 'in ortaya konmasıyla mümkündür.

Amaç ile birlikte kuruluşun Gelecekte Arzulanan Konumunu tarif etmek, örneğin beş yıl sonra o yere varmak için yapılacak şeyleri geriye doğru plana boyutlandırmak yararlı bir stratejik planlama aracıdır.

Gelecekte arzulan konumu tarif etmek ve aksiyonları buna ulaşacak şekilde planlamaya başlamak, Vizyon Oluşturmak ve Vizyon Formülasyon Sürecini başlatmak demektir.

Cahit Alıravcı
Şubat 1999, OPAL Web Sitesi